Từ những nhà vô địch thế giới đến khát vọng mở trường IVS tại Lào: Thể thao làm nhịp cầu văn hóa
Đi tìm "lực kéo" cho thế hệ thứ ba, thứ tư
Cộng đồng kiều bào tại Lào, đặc biệt là ở thủ đô Viêng Chăn, từ lâu đã luôn đau đáu với bài toán gìn giữ bản sắc dân tộc. Ông Lê Anh Đức - Phó Chủ tịch Hội người Việt Nam tại thủ đô Viêng Chăn bày tỏ nỗi trăn trở sâu sắc về dòng chảy thời gian, nhiều gia đình kiều bào đã bước sang thế hệ thứ ba, thứ tư. Khi các em sinh ra và lớn lên hòa nhập hoàn toàn vào môi trường bản địa, sự mai một văn hóa trong tâm thức người trẻ là điều khó tránh khỏi.
Thực tế, Hội đang quản lý một ngôi trường song ngữ Việt - Lào nhưng do giới hạn ở mô hình bán trú và chủ yếu tập trung giảng dạy văn hóa, sức hút đối với giới trẻ vẫn còn khiêm tốn. Những lớp học tiếng Việt đơn thuần chưa đủ tạo ra "lực kéo" mạnh mẽ.
Bước ngoặt tư duy xuất hiện khi đoàn đại biểu kiều bào có chuyến thăm và làm việc trực tiếp tại Hệ thống giáo dục IVS (Việt Nam). Khác biệt hoàn toàn với các mô hình truyền thống, IVS áp dụng hình thức giáo dục nội trú với kỷ luật giờ giấc nghiêm ngặt nhưng lại tối ưu hóa thời gian ngoài giờ học văn hóa để học sinh thỏa sức phát triển năng khiếu. Các đại biểu đã tận mắt chứng kiến một môi trường nơi trí tuệ được trau dồi song song với việc rèn luyện thể chất và bồi đắp tâm hồn. Đây chính là lời giải cho bài toán mà cộng đồng kiều bào tại Lào đang tìm kiếm.
Lực hút từ "lò luyện" của những nhà vô địch
Tiến sĩ Phạm Quang Long – Chủ tịch Hệ thống giáo dục IVS - từng chia sẻ một triết lý sâu sắc: "Bản sắc văn hóa phải được trao truyền liên tục. Ở đây, lân sư rồng và Vovinam không đơn thuần là võ thuật hay nghệ thuật mà chính là những nhịp cầu đưa thế hệ trẻ gốc Việt về gần hơn với tiếng mẹ đẻ, với nguồn cội".
Sức thuyết phục của triết lý ấy được chứng minh bằng những danh hiệu đỉnh cao. IVS không chỉ dạy phong trào mà thực sự là một "lò luyện" tài năng. Ngay trong lần đầu tiên dự Giải Vô địch thế giới Vovinam – Việt võ đạo, đoàn học sinh IVS đã làm nên kỳ tích với 3 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Đồng. Đội tuyển Lân sư rồng (với nòng cốt là học sinh IVS) cũng liên tục xưng vương tại các giải đấu Châu Á, đặc biệt ở hạng mục độ khó cực cao là Lân Mai Hoa Thung.
Yếu tố then chốt làm nên sức mạnh này nằm ở đội ngũ huấn luyện viên. Họ không chỉ là những giáo viên thể chất đơn thuần mà đều là các siêu vận động viên, những kỷ lục gia, nhà vô địch quốc gia và quốc tế. Chính tinh thần chiến đấu và vinh quang của những "người truyền lửa" này đã tạo nên sức hấp dẫn khó cưỡng với học sinh.
Sau những chuyến lưu diễn tại nước ngoài, trong đó có sự kiện "Ngày Việt Nam ở nước ngoài năm 2024" tại Brazil và biểu diễn tại chùa Phật Tích ở Lào, những màn trình diễn Vovinam cùng lân sư rồng của học sinh IVS đã để lại cảm xúc mạnh mẽ. Theo đánh giá của các đại biểu, đây không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà chính là phương thức hiệu quả để kết nối giới trẻ gốc Việt với tiếng mẹ đẻ và văn hóa truyền thống. Nghệ thuật truyền thống và Vovinam đã mở ra một "chiếc chìa khóa", trở thành “đường dẫn” tự nhiên nhất để tập hợp các em, từ đó tiếp thu văn hóa một cách tự nguyện và bền vững.
Khát vọng ươm mầm "dòng máu Việt - Lào" vươn tầm quốc tế
Từ sự thấu hiểu sâu sắc, Hội người Việt Nam thủ đô Viêng Chăn và Ban lãnh đạo IVS đang tích cực tăng cường các cuộc gặp gỡ cấp cao nhằm thảo luận chi tiết đề án và thúc đẩy lộ trình mở trường IVS tại Lào.
Mục tiêu chung được xác định rõ ràng: Nỗ lực đưa ngôi trường IVS tại Lào đi vào hoạt động chính thức trong tương lai gần, khi các điều kiện được đảm bảo tốt nhất. Ngôi trường này sẽ không chỉ phục vụ con em kiều bào, mà còn mở rộng cửa đón thế hệ trẻ nước bạn, mang trong mình sứ mệnh trở thành nơi ươm mầm các đội tuyển năng khiếu chất lượng cao cho nền thể thao Lào.
Lịch sử thể thao hai nước từng tự hào ghi nhận những cá nhân xuất chúng mang trong mình sự giao thoa văn hóa tuyệt đẹp, một "dòng máu thể thao" thăng hoa mang lại vinh quang. Đó là "kình ngư" con lai Việt - Lào Santisouk Inthavong (Tommy Nguyễn), người từng vinh dự cầm quốc kỳ dẫn đầu đoàn thể thao nước bạn tại Olympic Tokyo 2020; hay ngôi sao bóng đá gốc Việt Damoth Thongkhamsavath - tuyển thủ quốc gia Lào đầu tiên trong lịch sử tỏa sáng rực rỡ và lập kỷ lục tại đấu trường V-League Việt Nam.
Đặc biệt, biểu tượng của sự thành công vươn tầm thế giới chính là bà Kanya Keomany - người Lào đầu tiên trong lịch sử được bầu làm Ủy viên Hội đồng FIFA, kiêm Phó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Lào. Ít ai biết rằng, nữ lãnh đạo quyền lực này là một người Lào gốc Việt, mang tên tiếng Việt là Lê Thị Liên, con gái của ông Lê Văn Mùi, Chủ tịch Hội người Việt Nam thủ đô Viêng Chăn.
Bà chính là chứng minh điển hình cho việc dòng máu Việt – Lào, khi được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục và thể thao đúng hướng, có thể thăng hoa - tạo nên những vinh quang rực rỡ.
Với môi trường nội trú chuyên nghiệp, IVS tại Lào được kỳ vọng sẽ trở thành cái nôi tiếp tục nuôi dưỡng những tài năng thể thao mang trong mình dòng máu Việt – Lào như Tommy Nguyễn, Damoth, hay thắp sáng khát vọng về những nhà lãnh đạo thể thao tầm cỡ như Kanya Keomany.
Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước chuyển mình trong công tác gìn giữ bản sắc dân tộc của kiều bào mà còn hứa hẹn tạo ra những thế hệ vận động viên và lãnh đạo ưu tú, dùng tinh thần thể thao cao thượng để viết tiếp bản hùng ca về tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
